Dalam kehidupan seharian, tikus sering dianggap sebagai haiwan kecil yang biasa ditemui di kawasan longkang, tempat pembuangan sampah atau premis yang kotor. Namun di sebalik saiznya yang kecil, haiwan ini sebenarnya mampu membawa ancaman besar kepada manusia melalui pelbagai penyakit berbahaya. Salah satu penyakit yang semakin mendapat perhatian dunia ialah Hantavirus, sejenis virus yang boleh menyebabkan komplikasi serius pada paru-paru dan buah pinggang sehingga membawa maut.
Hantavirus biasanya merebak melalui air kencing, najis atau air liur tikus yang telah dijangkiti. Apabila kawasan tercemar tidak dibersihkan dengan betul, virus ini boleh tersebar melalui udara dan masuk ke dalam tubuh manusia melalui pernafasan. Antara gejala awal penyakit ini ialah demam, sakit badan, pening kepala dan keletihan sebelum berkembang menjadi masalah pernafasan yang serius. Walaupun kes Hantavirus tidak terlalu tinggi di Malaysia, ancaman penyakit bawaan tikus tetap perlu dipandang serius kerana Islam sendiri sangat menitikberatkan soal kebersihan dan penjagaan nyawa. Dalam Islam, kebersihan bukan sekadar amalan biasa tetapi merupakan sebahagian daripada tuntutan agama.
Rasulullah SAW bersabda bahawa:
“Kebersihan itu sebahagian daripada iman’”
Ini menunjukkan bahawa menjaga kebersihan rumah, kawasan persekitaran dan tempat awam bukan hanya untuk keselesaan hidup, malah menjadi tanda keimanan seseorang Muslim. Apabila seseorang membiarkan sampah bertaburan, makanan tidak ditutup atau longkang tersumbat, keadaan itu secara tidak langsung membuka ruang kepada pembiakan tikus dan penyebaran penyakit.
Islam juga mengajar umatnya supaya menjauhi segala perkara yang boleh membawa mudarat.
Kaedah fiqh menyebut:
“Tidak boleh melakukan kemudaratan dan tidak boleh membalas kemudaratan.”
Prinsip ini sangat penting dalam memahami tanggungjawab manusia terhadap kesihatan diri dan masyarakat. Jika seseorang sengaja mengabaikan kebersihan sehingga menyebabkan penularan penyakit, maka dia sebenarnya telah membuka ruang kepada kemudaratan yang ditegah oleh syarak.
Dalam Al-Quran, Allah SWT berfirman dalam Surah Ar-Rum, ayat 41 bahawa:
“Telah timbul pelbagai kerosakan dan bala bencana di darat dan di laut disebabkan oleh apa yang dilakukan oleh tangan manusia; (timbulnya yang demikian) kerana Allah hendak merasakan mereka sebahagian daripada balasan perbuatan buruk yang mereka lakukan, supaya mereka kembali (insaf dan bertaubat).”
— Surah Ar-Rum, ayat 41
Ayat ini boleh difahami bahawa kecuaian manusia terhadap alam sekitar turut menjadi punca munculnya pelbagai masalah kesihatan dan wabak penyakit. Sikap membuang sampah merata-rata, tidak menjaga kebersihan premis makanan serta mengabaikan pengurusan sisa menjadi faktor yang menggalakkan pembiakan haiwan pembawa penyakit.
Di samping usaha menjaga kebersihan, Islam turut mengajar umatnya supaya berikhtiar dan bertawakal ketika berdepan penyakit. Seseorang Muslim tidak boleh hanya berserah tanpa usaha. Jika terdapat tanda-tanda kawasan rumah dicemari tikus, tindakan segera perlu dilakukan seperti membersihkan kawasan tersebut dengan cara yang betul, menggunakan pelindung diri dan mendapatkan bantuan pihak berkaitan jika keadaan menjadi serius. Islam sangat menggalakkan umatnya mendapatkan rawatan dan mengambil langkah pencegahan demi menjaga nyawa.
Rasulullah SAW juga pernah mengajar konsep kuarantin ketika berlakunya wabak penyakit. Baginda melarang umat Islam memasuki kawasan yang dilanda wabak dan melarang penduduk di kawasan tersebut keluar daripadanya. Ini membuktikan bahawa Islam sejak dahulu lagi sangat menitikberatkan usaha pencegahan penyakit dan kawalan penularan wabak.
Selain menjaga kesihatan fizikal, umat Islam juga digalakkan memperbanyakkan doa dan memohon perlindungan daripada Allah SWT. Penyakit boleh menjadi ujian, penghapus dosa dan peringatan agar manusia kembali mendekatkan diri kepada-Nya. Dalam menghadapi ancaman penyakit seperti Hantavirus, umat Islam perlu mengimbangi antara usaha duniawi dan pengharapan kepada Allah.
Kesimpulannya, isu Hantavirus bukan sekadar masalah kesihatan semata-mata tetapi turut berkait rapat dengan nilai agama, tanggungjawab sosial dan kesedaran manusia terhadap amanah menjaga alam sekitar. Islam mengajar bahawa kebersihan, pencegahan penyakit dan penjagaan nyawa merupakan tanggungjawab bersama. Oleh itu, setiap individu perlu memainkan peranan dalam memastikan persekitaran sentiasa bersih dan selamat agar penyakit bawaan tikus dapat dicegah sebelum membawa maut.
Sebarang penyakit boleh menyerang tanpa diduga, namun hati yang dipandu ilmu akan lebih tenang menghadapi setiap ujian. Dapatkan koleksi buku Islamik daripada Bedaie sebagai bekalan ilmu dan panduan hidup seharian.
