BARU-BARU ini, dunia penerbitan buku di Malaysia menjadi perhatian apabila sebuah buku ditarik balik daripada pasaran selepas didapati terdapat kesilapan dalam penulisan ayat Al-Quran. Penulis dan pihak penerbit tampil memberikan penjelasan serta memohon maaf kepada orang ramai atas kekhilafan yang berlaku. Walaupun kesilapan tersebut dikatakan tidak disengajakan, insiden ini menjadi peringatan penting bahawa penyampaian ilmu agama bukan sekadar soal penulisan, bahkan merupakan satu amanah yang besar di sisi Allah SWT.
Al-Quran ialah kalam Allah SWT yang diturunkan kepada Nabi Muhammad SAW sebagai petunjuk kepada seluruh manusia. Kemuliaannya bukan sahaja terletak pada isi kandungannya, malah setiap huruf dan lafaznya dipelihara oleh Allah SWT. Oleh itu, setiap ayat Al-Quran yang dipetik dalam buku, artikel, media sosial atau bahan dakwah hendaklah dipastikan benar, tepat dan tidak mengubah lafaz atau maksudnya.
Firman Allah SWT dalam Surah Al-Hijr ayat 9 yang bermaksud:
“Sesungguhnya Kamilah yang menurunkan Al-Quran, dan sesungguhnya Kamilah yang benar-benar memeliharanya.”
Ayat ini menunjukkan bahawa Al-Quran mempunyai kedudukan yang sangat mulia. Justeru, setiap Muslim wajib menghormati dan memeliharanya, termasuk ketika menulis, mencetak, mengajar atau menyebarkan ayat-ayatnya kepada masyarakat.
Dalam dunia hari ini, ramai yang terlibat dalam penghasilan kandungan Islam sama ada melalui buku, artikel, video, poster digital mahupun media sosial. Perkembangan ini amat baik kerana dakwah dapat disampaikan dengan lebih meluas. Namun, keghairahan menyebarkan ilmu tidak boleh mengatasi tuntutan ketelitian. Kesilapan satu huruf, tertinggal satu kalimah atau tersalah meletakkan tanda bacaan boleh mengubah maksud sesuatu ayat. Lebih membimbangkan jika kesilapan itu disalin dan dikongsikan oleh ribuan orang sehingga tersebar secara meluas.
Islam amat menitikberatkan konsep amanah dalam menyampaikan ilmu. Daripada Ibnu Umar r.a, bahawa Rasulullah SAW bersabda yang bermaksud:
“Sampaikanlah daripadaku walaupun satu ayat.”
(HR. Al-Bukhari)
Hadis ini bukan sekadar menggalakkan umat Islam berdakwah, tetapi turut memberi isyarat bahawa apa yang disampaikan mestilah benar dan bersumberkan ilmu yang sahih. Menyampaikan ilmu tanpa semakan atau dengan sikap sambil lewa boleh menyebabkan masyarakat menerima maklumat yang salah, sekali gus menjejaskan kefahaman terhadap agama.
Dalam isu seperti ini, tanggungjawab bukan hanya terletak pada penulis. Sekiranya sesebuah buku melibatkan penulis bayangan (ghostwriter), editor, pembaca pruf, panel syariah dan pihak penerbit, maka setiap pihak mempunyai amanah masing-masing. Penulis bertanggungjawab memastikan kandungan yang diterbitkan adalah tepat, manakala editor dan penerbit pula perlu melaksanakan proses semakan dengan teliti sebelum sesuatu karya dipasarkan kepada masyarakat. Amanah ini tidak boleh dipandang ringan kerana kesannya melibatkan penyebaran ilmu agama kepada orang ramai.
Namun begitu, Islam juga mengajar umatnya supaya berlaku adil apabila menilai sesuatu kesilapan. Tidak semua kesalahan berlaku kerana niat buruk atau sengaja mempermainkan agama. Ada kesilapan yang berlaku akibat kecuaian, kelemahan proses semakan atau kekhilafan manusia. Dalam keadaan sebegini, sikap yang dituntut ialah segera mengakui kesilapan, membetulkannya, menarik semula bahan yang bermasalah jika perlu serta memohon maaf kepada masyarakat. Tindakan sedemikian lebih terpuji daripada mempertahankan kesalahan atau menyalahkan pihak lain.
Pada masa yang sama, masyarakat juga perlu menjaga adab ketika memberi teguran. Kesilapan hendaklah diperbetulkan dengan hikmah dan berlandaskan fakta, bukannya dijadikan bahan untuk menghina, mencaci atau menjatuhkan maruah seseorang. Tujuan utama teguran dalam Islam ialah memperbaiki keadaan dan memelihara kesucian agama, bukan membuka ruang kepada budaya menghukum atau memalukan individu secara berlebihan.
Insiden ini juga menjadi peringatan kepada semua yang berkongsi ilmu agama di media sosial. Jangan terlalu yakin dengan petikan ayat Al-Quran yang diperoleh daripada gambar, aplikasi atau laman sesawang tanpa membuat semakan. Ambillah sedikit masa untuk menyemak daripada mushaf yang sah, aplikasi Al-Quran yang diiktiraf atau mendapatkan pengesahan daripada mereka yang berkelayakan. Ketelitian ini bukanlah menyusahkan, sebaliknya merupakan tanda penghormatan kita terhadap kalam Allah SWT.
Kesimpulannya, menukil ayat Al-Quran bukan sekadar kerja menyalin teks, tetapi amanah yang akan dipersoalkan di hadapan Allah SWT. Setiap penulis, pendakwah, editor, penerbit dan pencipta kandungan Islam hendaklah mengutamakan ketepatan serta kesahihan sebelum sesuatu ilmu disebarkan kepada masyarakat. Semoga insiden ini menjadi iktibar kepada semua agar lebih berhati-hati dalam menyampaikan ilmu, sentiasa bersedia membetulkan kesilapan apabila ditegur, dan terus memelihara kemuliaan Al-Quran sebagaimana yang dituntut oleh syariat Islam.
Menyampaikan ilmu ialah satu amanah, dan menuntut ilmu juga memerlukan rujukan yang benar. BeDaie menyediakan pelbagai koleksi buku Islamik yang disusun dengan teliti bagi membantu masyarakat menimba ilmu daripada sumber yang lebih diyakini.
Dapatkan buku-buku BeDaie melalui pautan di bawah dan teruskan perjalanan menuntut ilmu yang bermanfaat.
